Απαραίτητη η χρήση πιστοποιημένου πατατόσπορου από τους παραγωγούς για την αποφυγή μετάδοσης σοβαρών ασθενειών καραντίνας.

Ενόψει της έναρξης της νέας καλλιεργητικής περιόδου για την ανοιξιάτικη πατάτα, υπενθυμίζουμε στους παραγωγούς ότι θα πρέπει να χρησιμοποιούν αποκλειστικά και μόνο πιστοποιημένο πατατόσπορο, προκειμένου να αποφύγουν την μετάδοση στο χωράφι τους σοβαρών ασθενειών καραντίνας.
 Για το θέμα είχαμε γράψει και παλιότερα, και επειδή γύρω από τη φύτευση της πατάτας κυκλοφορεί κι ένας σχετικός μύθος στο διαδίκτυο, συνοψίζουμε πάλι τι ισχύει βάσει νομοθεσίας και για ποιούς λόγους πρέπει οι παραγωγοί να χρησιμοποιούν πιστοποιημένο πατατόσπορο.
 Στην πατάτα υπάρχουν κάποιες σοβαρές ασθένειες που μεταφέρονται με το μολυσμένο πατατόσπορο. Κάποιες από αυτές χαρακτηρίζονται ως ασθένειες καραντίνας, δηλαδή υπάρχει (ευρωπαϊκή) νομοθεσία για τον περιορισμό και την εξάλειψή τους. Η πλέον σοβαρή και επικίνδυνη είναι ίσως η "καρκίνωση της πατάτας" που προκαλεί ο μύκητας Synchytrium endobioticum. Για την ασθένεια αυτή έχουμε γράψει αναλυτικά σε παλιότερο άρθρο μας. Άλλες σοβαρές ασθένειες είναι οι ασθένειες που προκαλούν τα βακτήρια Clavibacter michiganensis και Ralstonia solanacearum, τα έντομα του γένους Epitrix (βλέπε σχετικά) και διάφορα είδη νηματωδών των γενών Globodera, Meloidogyne κλπ.
  Όλες αυτές οι ασθένειες υπάρχουν στην Ελλάδα και κάποιες από αυτές όπως το Ralstonia solanacearum έχουν αναφερθεί και στην Πρέβεζα.  
 Εκτός από την ποιοτική και ποσοτική ζημιά που προκαλούν οι παραπάνω ασθένειες, για πολλές από αυτές επιβάλλεται και η λήψη συγκεκριμένων περιοριστικών μέτρων, που μπορούν να φτάσουν μέχρι την πλήρη απαγόρευση της καλλιέργειας πατάτας για πολλά χρόνια. 
 Για όλους αυτούς τους λόγους οι παραγωγοί θα πρέπει να χρησιμοποιούν αποκλειστικά και μόνον πιστοποιημένο πατατόσπορο. 
 Πιστοποιημένος πατατόσορος σημαίνει ότι: 
 1) Παράγεται από παραγωγούς που είναι πιστοποιημένοι για τον σκοπό αυτό και οι καλλιέργειές τους ελέγχονται από τις αρμόδιες αρχές ελέγχου του τόπου παραγωγής 
 2)Διακινείται από νόμιμες επιχειρήσεις εμπορίας πολλαπλασιαστικού υλικού οι οποίες είναι εγγεγραμμένες στο Φυτοϋγειονομικό Μητρώο και ελέγχονται επίσης από τις κατά τόπους αρμόδιες αρχές (ΚΕΠΠΥΕΛ και Διευθύνσεις Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής). 
 Θα πρέπει σε κάθε περίπτωση να αποφεύγεται η χρήση πατάτας φαγητού για σπορά καθώς και πατατόσπορου άγνωστης ή αμφίβολης προέλευσης γιατί οι πατάτες αυτές δεν είναι ελεγμένες και επομένως επικίνδυνες για τη μεταφορά οποιουδήποτε παθογόνου στο χωράφι. 
 Οι παραγωγοί πατάτας θα πρέπει να γνωρίζουν επίσης ότι: 
 1) Οι πατάτες που κρατούν για σπορά από τη μία καλλιέργεια στην άλλη (συνήθως από την ανοιξιάτικη στην φθινοπωρινή καλλιέργεια) δεν αποτελούν πιστοποιημένο πατατόσπορο ακόμα και αν προέρχονται από καλλιέργεια όπου χρησιμοποιήθηκε πιστοποιημένος πατατόσπορος. Για να πιστοποιήσουν τον δικό τους σπόρο θα πρέπει να απευθυνθούν στην αρμόδια Δ.Α.Ο.Κ., να γίνουν οι σχετικές δειγματοληψίες στο χωράφι και να πάρουν βεβαίωση χρήσης πιστοποιημένου πατατόσπορου. 
 2) Ο ΕΛ.Γ.Α. δεν αποζημιώνει για κανέναν λόγο παραγωγούς που χρησιμοποιούν μη πιστοποιημένο πατατόσπορο 
 3) Θα πρέπει να κρατάνε τα σχετικά αποδεικτικά (καρτελάκια) αγοράς του πατατόσπορου μέχρι το τέλος της καλλιέργειας. Σε περίπτωση που χρησιμοποιούν δικό τους σπόρο ισχύει φυσικά το ίδιο με τη βεβαίωση που θα πάρουν από τη Δ.Α.Ο.Κ. 
 4) Η χρήση μη πιστοποιημένου πατατόσπορου εκτός όλων των άλλων αποτελεί και φυτοϋγειονομική παράβαση και οι παραγωγοί κινδυνεύουν με σοβαρές διοικητικές κυρώσεις (χρηματικά πρόστιμα). 

Για την καλύτερη ενημέρωση των παραγωγών ο Σύλλογός μας σε συνεργασία με τη Δ.Α.Ο.Κ. Πρέβεζας τύπωσε και κυκλοφόρησε σχετική αφίσα την οποία οποία μπορείτε να ανοίξετε πατώντας στον παρακάτω σύνδεσμο:

ΑΦΙΣΑ ΓΙΑ ΠΑΤΑΤΟΣΠΟΡΟ 

Διαβάστε περισσότερα...

Καρκίνωση της πατάτας (Synchytrium endobioticum): Επιδημιολογία, συμπτώματα και μέτρα πρόληψης.

Εικ. 1

Επειδή η περίοδος που διανύουμε είναι εποχή συγκομιδής της πατάτας και οι παραγωγοί κατά κανόνα κρατούν πατατόσπορο τώρα για την φθινοπωρινή καλλιέργειά τους, θεωρούμε σκόπιμο να υπενθυμίσουμε κάποια πράγματα σχετικά με τη νέα επικίνδυνη ασθένεια της πατάτας, που προκαλείται από το μύκητα εδάφους Synchytrium endobioticum.
 Για την ασθένεια, που είναι γνωστή με το όνομα "καρκίνωση" ή "χυτρίδιο" της πατάτας, είχαμε γράψει σχετικό άρθρο παλιότερα. Επανερχόμαστε ενσωματώνοντας κάποια νέα δεδομένα, ενώ λεπτομερέστερη ενημέρωση για την ασθένεια μπορείτε να βρείτε εδώ, στο πολύ καλό φυλλάδιο που μας έστειλαν οι συνάδελφοι γεωπόνοι της Δ.Α.Ο.Κ. Δράμας.

Εικ. 2

Συμπτώματα: Το χαρακτηριστικό σύμπτωμα της ασθένειας είναι η ανάπτυξη όγκων στους κονδύλους (Εικ. 1), οι οποίοι όταν είναι πολλοί και συνενώνονται ο κόνδυλος παίρνει τη χαρακτηριστική "όψη κουνουπιδιού" (Εικ. 2). Στο υπέργειο τμήμα του φυτού συνήθως δεν εμφανίζονται συμπτώματα. Η ασθένεια τις περισσότερες φορές δεν γίνεται αντιληπτή παρά μόνν κατά τη συγκομιδή. Η ζημιά που προκαλεί μπορεί να φτάσει μέχρι και στο 100% της παραγωγής. 
Διευκρινίζουμε και πάλι ότι δεν υπάρχει κανένας απολύτως κίνδυνος για την υγεία του ανθρώπου αφού η ασθένεια προσβάλει αποκλειστικά την πατάτα. Δημοσιέυματα που βλέπουν κατά καιρούς το φως της δημοσιότητας με τίτλους όπως "πατάτες με καρκίνο", "καρκινογόνες πατάτες" κ.ά είναι τελείως παραπλανητικά.  
Τρόποι μετάδοσης: Η ασθένεια μεταδίδεται α)Με μολυσμένο πατατόσπορο β)Με το νερό της βροχής ή του ποτίσματος από το ένα χωράφι στο άλλο. γ)Με μολυσμένο χώμα που προσκολλάται στους κονδύλους, στα εργαλεία ή στα γεωργικά μηχανήματα ή ακόμα και στα παπούτσια δ)Με την κοπριά ζώων που έχουν βοσκήσει σε μολυσμένο χωράφι. 
Βασικά μέτρα πρόληψης-προστασίας: Το βασικό μέτρο προστασίας κατά της ασθένειας είναι η χρήση υγιούς και πιστοποιημένου πατατόσπορου. Οι παραγωγοί που κρατούν σπόρο για δική τους χρήση θα πρέπει να πιστοποιούν τον σπόρο τους όπως έχουμε αναφέρει και σε προηγούμενο άρθρο μας. Η πιστοποίηση γίνεται στη Δ.Α.Ο.Κ. της περιοχής τους και αφορά όχι μόνο το Synchytrium endobioticum αλλά και μία σειρά από άλλες ασθένειες καραντίνας. Αυτό που θα πρέπει να αποφεύγεται εντελώς είναι η χρήση πατάτας φαγητού από το εμόριο για σπόρο, γιατί στην περίπτωση αυτή ο παραγωγός πραγματικά δεν ξέρει τι βάζει στο χωράφι του και είναι πολύ πιθανό να μεταδώσει αθελά του την ασθένεια όχι μόνο στο δικό του χωράφι αλλά και σε όλη την περιοχή. 
Σε περιοχές όπου έχει αναφερθεί η ασθένεια είναι απαραίτητο να λαμβάνονται και μία σειρά από άλλα προληπτικά μέτρα όπως:
- Αποφυγή της βόσκησης ζώων τα οποία πιθανόν έχουν βοσκήσει κοντά ή μέσα σε μολυσμένους αγρούς.
- Προσεκτικό καθάρισμα και απολύμανση εργαλείων, μηχανημάτων, υποδημάτων κλπ. πριν χρησιμοποιηθούν στο χωράφι.
-Αποφυγή χρήσης κοπριάς και άλλων οργανικών υλικών στο χωράφι, αν υπάρχουν υπόνοιες ότι προέρχονται από μολυσμένους αγρούς, ή από ζώνη κοντά σε μολυσμένους αγρούς.
-Ομοίως αποφυγή της άρδευσης ή του ψεκασμού από αποστραγγιστικές τάφρους, εάν το νερό τους προέρχεται από περιοχές που έχουν χαρακτηριστεί μολυσμένες.

Η ασθένεια εμφανίστηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα το 2011 στην περιοχή Περιθωρίου Δράμας και το 2013 στο Κάτω Νευροκόπι. 
Μέχρι τώρα δεν έχει αναφερθεί σε άλλες περιοχές της Ελλάδας.
Γι' αυτόν ακριβώς το λόγο καλούμε τους πατατοπαραγωγούς να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί στην επιλογή του πατατόσπορου, να συνεργάζονται με τις αρμόδιες φυτοϋγειονομικές αρχές προκειμένου να γίνονται όλοι οι αναγκαίοι έλεγχοι, και να απευθύνονται άμεσα σε αυτές όταν διαπιστώνουν οποιοδήποτε ύποπτο σύμπτωμα στο χωράφι τους.

Διαβάστε περισσότερα...

Δ.Α.Ο.Κ. Πρέβεζας: Απαραίτητη η χρήση πιστοποιημένου πατατόσπορου για όλους τους καλλιεργητές πατάτας.

Σύμφωνα με Δελτίο Τύπου που εξέδωσε σήμερα η Διεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής Πρέβεζας, η χρήση ελεγμένου και πιστοποιημένου πατατόσπορου είναι υποχρεωτική για όλους τους καλλιεργητές πατάτας. 
Θα πρέπει εδώ να επιστήσουμε την προσοχή των παραγωγών γιατί η χρήση μη πιστοποιημένου πατατόσπορου αφενός αποτελεί φυτοϋγειονομική παράβαση και μπορεί ανά πάσα στιγμή να τους φέρει αντιμέτωπους με ποινικές κυρώσεις και πρόστιμα, και αφετέρου σημαίνει ότι δεν θα έχουν καμία δυνατότητα αποζημίωσης από τον ΕΛ.Γ.Α. σε περίπτωση ζημιάς, σύμφωνα με πρόσφατη απόφαση του ΕΛ.Γ.Α. 
Για όσους παραγωγούς επιθυμούν να κρατήσουν σπόρο από την ανοιξιάτικη καλλιέργεια τους για το φθινόπωρο, η πιστοποίηση θα γίνεται από την Δ.Α.Ο.Κ. μετά από σχετικό έλεγχο. 
Ολόκληρο το Δελτίο Τύπου της Δ.Α.Ο.Κ. Πρέβεζας έχει ως εξής: 

Πρέβεζα 15-5-2013 
Αρ. Πρωτ.: 3868 

Θέμα: « Χρήση πιστοποιημένου πατατόσπορου » 
Σας ενημερώνουμε ότι, σύμφωνα με το Π.Δ. 365/2002, στην καλλιέργεια της πατάτας είναι υποχρεωτική η χρήση ελεγμένου και πιστοποιημένου πατατόσπορου. Ο πατατόσπορος είναι πιστοποιημένος όταν: 
 - φέρει ετικέτα πιστοποίησης και φυτοϋγειονομικό διαβατήριο (τα οποία ο παραγωγός οφείλει να διατηρεί για τουλάχιστον ένα χρόνο) ή 
 - έχει διατηρηθεί από την προηγούμενη καλλιέργεια, για χρήση από τον ίδιο παραγωγό και έχει ελεγχθεί από την υπηρεσία μας. 
Η χρήση μη πιστοποιημένου πατατόσπορου μπορεί να μολύνει με ασθένειες καραντίνας που παραμένουν στον αγρό για, τουλάχιστον, 5 – 30 χρόνια και προσβάλλουν σημαντικές, για την περιοχή μας, καλλιέργειες (τομάτα, πιπεριά, μελιτζάνα κα.). 
 Για αυτούς τους λόγους, καλούμε όλους τους παραγωγούς πατάτας που επιθυμούν να διατηρήσουν πατατόσπορο από την τρέχουσα καλλιέργεια για δική τους χρήση στη φθινοπωρινή, να το δηλώσουν άμεσα στην υπηρεσία μας, ώστε να πραγματοποιηθούν οι απαραίτητοι έλεγχοι και να προμηθευτούν το πιστοποιητικό ιδιοπαραγωγής πατατόσπορου. 
Επιπλέον, σας ενημερώνουμε ότι σύμφωνα με απόφαση του ΕΛΓΑ δεν αποζημιώνονται οι καλλιέργειες πατάτας αν δεν υπάρχει έγγραφη βεβαίωση χρήσης πιστοποιημένου πατατόσπορου. 

Ε.Π. 

Ο αναπληρωτής προϊστάμενος 

 Ιωάννης Αυγέρης

Διαβάστε περισσότερα...

Ο διαδικτυακός μύθος για την "απαγόρευση" φύτευσης της πατάτας και η αλήθεια.

Το θέμα με την "απαγόρευση" της φύτευσης της πατάτας, γιατί δήθεν αυτό επιβάλλεται από τις εταιρείες που έχουν αγοράσει τα δικαιώματα της διάθεσης του πατατόσπορου, έκανε πάλι τις τελευταίες μέρες το γύρο του ελληνικού διαδικτύου. Σοβαρά και λιγότερα σοβαρά sites και blogs δημοσίευσαν την "είδηση", καθένα με το δικό του τρόπο και διανθίζοντάς την με σχόλια κατά περίπτωση. 
Τι λέει ο μύθος: Ο μύθος, στην επικρατέστερη εκδοχή του, αναφέρει ότι οι πατάτες που διακινούνται στην ελληνική αγορά φέρουν καρτελάκι το οποίο γράφει "ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ Η ΦΥΤΕΥΣΗ". Ο λόγος είναι, λέει ο μύθος, ότι τα δικαιώματα φύτευσης του πατατόσπορου τα έχει αγοράσει Ολλανδική εταιρεία η οποία απαγορεύει τη φύτευση της πατάτας φαγητού, έτσι ώστε ο οποιοσδήποτε θέλει να καλλιεργήσει τη συγκεκριμένη πατάτα να υποχρεώνεται να αγοράσει το σπόρο της εταιρείας. Αφορμή για όλα αυτά υπήρξε η φωτογραφία που βλέπεται παραπάνω, στην οποία συσκευασία με πατάτα Νάξου κυκλοφορεί σε μεγάλη ελληνική αλυσίδα Σούπερ Μάρκετ με καρτελάκι "ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ Η ΦΥΤΕΥΣΗ". Μία από τις πολλές αναδημοσιεύσεις της "είδησης" μπορείτε να δείτε εδώ. Κάποιοι ευφάνταστοι μάλιστα προχώρησαν ένα βήμα παραπέρα. Στο δημοσίευμα που βλέπετε εδώ, ο συντάκτης αναρωτιέται: "Τι τρώμε Θεέ μου! Πατάτες από το Βασιλόπουλο. Απαγορεύεται η φύτευση! Όχι τίποτα άλλο, είναι και από τη Νάξο! Μπορείτε να τις φάτε αλλά μη τις φυτέψετε! Πόσο μεταλλαγμένο μπορεί να είναι; Τι θα βγει Παναγία μου; Γαϊδουράγκαθο; ΤΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΔΙΚΑ ΣΑΣ."
Ποιά είναι η αλήθεια: Δεν χρειάζεται να έχει κάποιος ειδικές γνώσεις για να καταλάβει πόσο αστεία και ανυπόστατα είναι όλα τα παραπάνω. Εάν διαβάσει κανείς το πρώτο δημοσίευμα μέχρι τέλους θα δεί ότι ο συντάκτης στην προσπάθειά του να πείσει φέρνει ως αποδεικτικό στοιχείο κείμενο που έχει δημοσιευτεί στην επίσημη εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και το οποίο (υποτίθεται) ότι είναι η απόδειξη για την πώληση των δικαιωμάτων της πατάτας Νάξου στους Ολλανδούς! Μόνο που το κείμενο αυτό δεν είναι τίποτα άλλο από την κατοχύρωση της "Πατάτας Νάξου" ως Προϊόν Γεωγραφικής Ένδειξης (ΠΓΕ)! Και βέβαια πουθενά δεν αναφέρεται μέσα στο κείμενο "απαγόρευση της φύτευσης", για τον απλούστατο λόγο ότι τέτοια απαγόρευση δεν υφίσταται, ούτε για την πατάτα Νάξου ούτε για καμία άλλη ελληνική πατάτα! Όσο για το δεύτερο δημοσίευμα θεωρούμε ότι απλά είναι ανάξιο σχολιασμού. Εάν ο συντάκτης του άρθρου έκανε τον κόπο να αφήσει κάποιες από αυτές τις πατάτες στην αποθήκη του θα διαπίστωνε μετά από λίγο καιρό ότι θα φύτρωναν και (ώ του θαύματος!) θα έβγαζαν βλαστούς πατάτας και όχι ...γαϊδουράγκαθα! 
Τι ισχύει όμως για την απαγόρευση φύτευσης της πατάτας φαγητού και γιατί κάποιες πατάτες κυκλοφορούν στην αγορά με σήμανση που γράφει ότι "ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ Η ΦΥΤΕΥΣΗ"; Η αλήθεια είναι ότι επειδή οι κόνδυλοι της πατάτας  μπορούν να μεταφέρουν μία σειρά από ασθένειες, μεταξύ αυτών κάποιες αρκετά επικίνδυνες, συνιστάται από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και τις φυτοϋγειονομικές υπηρεσίες να χρησιμοποιείται μόνο πιστοποιημένος πατατόσπορος για τη σπορά πατάτας. Και ο λόγος είναι πολύ απλός: Κανείς δε μπορεί να εγγυηθεί ότι η πατάτα φαγητού που θα πάρει κάποιος από το μανάβικο δεν θα του μεταδώσει στο χωράφι του κάποια σοβαρή ασθένεια.
Σε ένα τεχνικό δελτίο του ΥΠΑΑΤ που μπορείτε να δείτε εδώ, αναφέρονται οι κυριότερες ασθένειες καραντίνας της πατάτας και επισημαίνεται ότι όλες αυτές οι ασθένειες μεταφέρονται με το μολυσμένο πατατόσπορο. Σχετικό άρθρο για την καρκίνωση της πατάτας είχαμε δημοσιεύσει και στο παρόν ιστολόγιο.
Ωστόσο επίσημη απαγόρευση της φύτευσης για τις ελληνικές πατάτες και τις πατάτες της Ε.Ε. δεν υπάρχει. Η μόνη υποχρέωση που επιβάλλει η νομοθεσία για τη διακίνηση της ελληνικής πατάτας, είναι ότι οι επιχειρήσεις συγκέντρωσης, συσκευασίας και διακίνησης του προϊόντος πρέπει να είναι εγγεγραμμένες στο Φυτοϋγειονομικό Μητρώο και να αναγράφουν τον αριθμό μητρώου επί της συσκευασίας. Η ελληνική νομοθεσία απαγορεύει τη φύτευση μόνο της πατάτας τρίτων χωρών, για την οποία μάλιστα έχει εκδοθεί και σχετική Υπουργική Απόφαση (μπορείτε να τη δείτε εδώ). Οι πατάτες τρίτων χωρών (π.χ. Αιγύπτου) και μόνον αυτές είναι υποχρεωτικό από τη νομοθεσία να διακινούνται με σήμανση στην οποία αναγράφεται ότι "ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ Η ΦΥΤΕΥΣΗ". 
Ωστόσο κάποιες εταιρείες, είτε από υπερβάλλοντα ζήλο, είτε για λόγους ευκολίας (για να έχουν μία ενιαία φόρμα σήμανσης) έχουν κυκλοφορήσει στην αγορά και ελληνικές πατάτες με την ένδειξη "ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ Η ΦΥΤΕΥΣΗ". Και βέβαια στην περίπτωση αυτή είναι δικαιολογημένα τα παράπονα των οργανωμένων παραγωγών, όπως εδώ της ΕΑΣ Νάξου που θεωρεί "κακόβουλο και βλακώδες το δημοσίευμα", το οποίο "προκαλεί εσκεμμένη δυσφήμιση της Πατάτας Νάξου και επιχειρεί να παίξει με 500 περίπου ναξιώτικες οικογένειες που αντλούν το εισόδημά τους από την καλλιέργεια του συγκεκριμένου προϊόντος".

Διαβάστε περισσότερα...

Ένας νέος εντομολογικός εχθρός της πατάτας προκαλεί το "συναγερμό" της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Εικ. 1

Τα έντομα του γένους Epitrix αποτελούν ένα νέο (για την Ευρώπη) εχθρό της πατάτας. Η παρουσία τους στην Ε.Ε. έχει επιβεβαιωθεί μέχρις στιγμής μόνο στην Ισπανία και την Πορτογαλία. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζοντας τη σοβαρότητα και τη σημασία του νέου εντομολογικού εχθρού για την καλλιέργεια της πατάτας στην Ε.Ε. προχώρησε στην έκδοση της υπ' αριθ. 2012/270/ΕΕ Απόφασης με την οποία θέτει αυστηρούς όρους στην εισαγωγή πατάτας από τρίτες χώρες και στη διακίνηση πατάτας εντός της Ένωσης και παράλληλα εντάσσει και το Epitrix spp. στο πρόγραμμα ετήσιων Επισκοπήσεων (Surveys) από τα Κράτη-Μέλη.

Ολόκληρη την Απόφαση μπορείτε να κατεβάσετε πατώντας εδώ

Παρακάτω δίνουμε μερικά βασικά στοιχεία για το έντομο, προκειμένου να βοηθήσουμε τους συναδέλφους γεωπόνους αλλά και τους παραγωγούς στην (πιθανή) αναγνώρισή του.

Γεωγραφική εξάπλωση: Τα είδη του γένους Epitrix (E. tuberis, E. cucumeris, E. similaris και E. subcrinita) απαντώνται γενικά στην Αμερικανική Ήπειρο (ΗΠΑ, Καναδάς, Μεξικό, Λατινική Αμερική). Στην Ε.Ε. έχουν εντοπιστεί μόνο τα E. similaris και E. cucumeris στην Ισπανία και την Πορτογαλία.

Βιολογία: Διαχειμάζει ως ενήλικο στο έδαφος και στα υπολείμματα της καλλιέργειας. Τα ενήλικα ωοτοκούν σε βάθος 1-2 εκατ. κοντά στη βάση των φυτών-ξενιστών. Οι προνύμφες κατευθύνονται προς το ριζικό σύστημα και τρέφονται από τους νεαρούς κονδύλους. Η νύμφωση πραγματοποιείται στο έδαφος. Τα ενήλικα τρέφονται από το φύλλωμα των φυτών, όπου προκαλούν χαρακτηριστικές οπές.

Μορφολογία: Τα αυγά είναι υπόλευκα, ωοειδή με μήκος 0,5 χιλ. (Εικ. 2). Οι προνύμφες είναι λευκές, μαλακές, κυλινδρικές με μέγιστο μήκος 5 χιλ. (Εικ. 3). Το ενήλικο έχει μέγεθος 1,5-2 χιλ., ελαφρώς ωοειδές, με έντονο σκούρο μεταλλικό χρώμα (Εικ. 1).

Εικ. 2: Αυγά Epitrix spp.

Εικ. 3: Προνύμφες

Συμπτώματα:  Τα ενήλικα μπορεί να προσβάλλουν τα φυτά σε όλα τα στάδια της ανάπτυξή τους. Στα φυτά τα πρώτα σημάδια παρουσίας του εντόμου είναι χαρακτηριστικές κυκλικές οπές διατροφής των ενηλίκων στα φύλλα διαμέτρου 1-1,5χιλιοστά (Εικ. 4, 5). Ωστόσο παρόμοια συμπτώματα μπορεί να προκαλέσουν και άλλα είδηεντόμων. Οι προνύμφες των εντόμων προσβάλλουν τους κονδύλους της πατάτας. Δημιουργούν στοές επιφανειακά στους κονδύλους που μπορεί να επεκτείνονται και σε βάθος 1,5 εκ εντός των κονδύλων. Οι στοές έχουν ως αποτέλεσμα να δημιουργούνται σχισίματα και ρωγμές στους κονδύλους και σε ορισμένες περιπτώσεις οι κόνδυλοι να παραμορφώνονται.(Εικ. 6, 7).

Εικ. 4: Χαρακτηριστικά φαγώματα στα φύλλα

Εικ. 5: Ενήλικα που τρέφονται από τα φύλλα

Εικ. 6: Κόνδυλος με χαρακτηριστικές ρωγμές και προνύμφη

Εικ. 7: Κόνδυλος με χαρακτηριστικές οπές, όπως φαίνεται μετά από αφαίρεση του φλοιού.

Τρόποι μετακίνησης και Διασποράς: Τα ενήλικα άτομα είναι ικανά για ενεργή πτήση σε σημαντικές αποστάσεις. Ωστόσο, ο κύριος τρόπος διασποράς σε μεγάλες αποστάσεις είναι οι προσβεβλημένοι κόνδυλοι. Επίσης οι προνύμφες μπορεί να βρίσκονται σε έδαφος προσκολλημένο στους κονδύλους που προέρχονται από προσβεβλημένο αγρό. 

Είναι αυτονόητο ότι οι παραγωγοί που θα εντοπίσουν κάποιο από τα παραπάνω συμπτώματα στο χωράφι τους θα πρέπει να ενημερώνουν άμεσα τη Φυτοϋγειονομική Υπηρεσία της περιοχής τους (Δ/νση Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής της Περιφερειακής Ενότητας).

Διαβάστε περισσότερα...

Το "κίνημα της πατάτας", οι πατάτες Νευροκοπίου και ο μύκητας Synchytrium endobioticum.

Τις τελευταίες μέρες με την απρόσμενη δημοσιότητα που έχει πάρει το "κίνημα της πατάτας" αρχίζουν και πληθαίνουν οι φωνές από κάποια ΜΜΕ, έντυπα και ηλεκτρονικά, για πιθανούς κινδύνους από την κατανάλωση πατάτας Νευροκοπίου, λόγω του μύκητα Synchytrium endobioticum. Τον περασμένο Δεκέμβριο (29/12/2011) είχαμε δημοσιεύσει ένα αναλυτικό άρθρο για το μύκητα Synchytrium endobioticum και την ασθένεια που προκαλεί. Τις τελευταίες μέρες βλέπουμε αίφνης την επισκεψιμότητα του σχετικού άρθρου να αυξάνεται κατακόρυφα, ενώ κάποια sites προχώρησαν και σε αναδημοσίευση του άρθρου μας συνδέοντάς το με τον ένα ή τον άλλο τρόπο με το "κίνημα της πατάτας". Επειδή γύρω από το θέμα υπάρχει πολλή παραπληροφόρηση (ηθελημένη ή όχι) θεωρούμε υποχρέωσή μας να πούμε με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο κάποιες αλήθειες.
Όπως είχαμε γράψει και τότε, η ασθένεια που προκαλεί ο μύκητας Synchytrium endobioticum ονομάζεται καρκίνωση της πατάτας. Κάποιοι, για προφανείς λόγους, προσπαθούν να εκμεταλλευτούν τη λέξη και να προκαλέσουν πανικό, φτάνοντας στο σημείο να μιλούν για πατάτες επικίνδυνες για τον καταναλωτή ή ακόμα και για "καρκινογόνες πατάτες".

Στο άρθρο μας τότε είχαμε επισημάνει με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο, ότι η ασθένεια αφορά αποκλειστικά και μόνο την πατάτα και ότι δεν υπάρχει κανένας απολύτως κίνδυνος για τον άνθρωπο. Οι μύκητες που προσβάλλουν τα φυτά δεν προσβάλλουν και δεν μπορούν να προσβάλλουν τον άνθρωπο.

Πέρα από το παραπάνω προφανές και αυταπόδεικτο, οι πατάτες που έχουν το συγκεκριμένο πρόβλημα και έχουν εκδηλώσει συμπτώματα της ασθένειας, είναι σε τέτοιο βαθμό παραμορφωμένες (εικ. 1) που είναι αδύνατον να καταλήξουν στον καταναλωτή. Το πιο πιθανό είναι να απορριφθούν είτε στο στάδιο της συγκομιδής είτε στο στάδιο της διαλογής και συσκευασίας. Ακόμα όμως και αν φέρουν το μύκητα χωρίς να έχουν εκδηλώσει εμφανή συμπτώματα, τίποτα απολύτως δεν πρόκειται να συμβεί αν κάποιος τις καταναλώσει. 

Εικ. 1: Πατάτες προσβεβλημένες από το Shynchytrium endobioticum

Αυτή τη στιγμή η μοναδική περιοχή της Ελλάδας στην οποία έχει αναφερθεί επίσημα η παρουσία του Synchytrium endobioticum είναι η περιοχή Νευροκοπίου Δράμας. Ο πραγματικός κίνδυνος επομένως που υπάρχει από τη διακίνηση τέτοιας πατάτας είναι ο κίνδυνος της μετάδοσης της ασθένειας σε άλλες περιοχές. Και στην πράξη ο μοναδικός τρόπος για να γίνει αυτό είναι να χρησιμοποιήσει κάποιος τις πατάτες που αγόρασε για σπορά. Για το λόγο αυτό η χρήση πατάτας φαγητού για σπορά ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ ΑΥΣΤΗΡΑ όχι μόνο λόγω του Synchytrium endobioticum αλλά και λόγω αρκετών άλλων παθογόνων που μπορεί να μεταφερθούν με αυτόν τον τρόπο.
Ας μας εξηγήσουν λοιπόν αυτοί που μιλάνε για κινδύνους από το "κίνημα της πατάτας" γιατί οι πατάτες που διακινούνται με αυτόν τον τρόπο είναι περισσότερο επικίνδυνες από αυτές που διακινούνται μέσω των εμπόρων. Εάν χρησιμοποιηθούν για σπορά, τότε και οι δύο είναι εξίσου επικίνδυνες. Διαφορετικά δεν υπάρχει κανένας λόγος ανησυχίας ούτε για τη μετάδοση της ασθένειας ούτε, πολύ περισσότερο για τον καταναλωτή.

Διαβάστε περισσότερα...

Μία νέα επικίνδυνη ασθένεια της πατάτας εντοπίστηκε πρόσφατα στο Ν. Δράμας. Κίνδυνος για την εξάπλωσή της σε όλη την Ελλάδα μέσω της ανεξέλεγκτης εμπορίας.

Μία νέα επικίνδυνη ασθένεια της πατάτας, από αυτές που οι Φυτοϋγειονομικές Αρχές χαρακτηρίζουν σαν "ασθένειες καραντίνας", εντοπίστηκε επίσημα για πρώτη φορά στην Ελλάδα στην περιοχή Κάτω Νευροκοπίου Δράμας. Οι συνάδελφοι γεωπόνοι της Δ/νσης Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής Δράμας, μας έστειλαν ένα πλήρες και πολύ κατατοπιστικό ενημερωτικό φυλλάδιο, με όλες τις τεχνικές λεπτομέρειες γύρω από το θέμα. Εμείς θα προσπαθήσουμε να παρουσιάσουμε μερικά βασικά στοιχεία για την ασθένεια, ενώ όποιος ενδιαφέρεται για περισσότερες λεπτομέρειες μπορεί να δει ολόκληρο το φυλλάδιο πατώντας εδώ

Η ασθένεια είναι γνωστή ως "καρκίνωση της πατάτας" και προκαλείται από το μύκητα εδάφους Synchytrium endobioticum.

Πριν συνεχίσουμε πρέπει να ξεκαθαρίσουμε με τον πλέον κατηγορηματικό τρόπο ότι δεν υπάρχει ΚΑΝΕΝΑΣ ΑΠΟΛΥΤΩΣ κίνδυνος για τον άνθρωπο από την  κατανάλωση πατάτας που έχει προσβληθεί από την ασθένεια. Επομένως κάποιοι τίτλοι όπως "καρκινογόνες πατάτες" ή "πατάτες με καρκίνο" που έχουν κάνει την εμφάνισή τους σε ορισμένα Μέσα Ενημέρωσης, είναι ΤΕΛΕΙΩΣ ΠΑΡΑΠΛΑΝΗΤΙΚΟΙ και δείχνουν πλήρη άγνοια του θέματος, αν όχι εσκεμμένη προσπάθεια παραπληροφόρησης του κόσμου.

Γενικά

Η ασθένεια είναι ευρέως διαδεδομένη στις περισσότερες χώρες της Ε.Ε. (Αγγλία, Δανία, Νορβηγία, Ολλανδία, Βέλγιο κλπ.) εδώ και χρόνια. Στην Ελλάδα εντοπίστηκε για πρώτη φορά στην περιοχή Νευροκοπίου Δράμας τον Αύγουστο του 2011.

Θεωρείται πολύ σοβαρή ασθένεια και προκαλεί σημαντική υποβάθμιση της παραγωγής, γιαυτό και παγκοσμίως λαμβάνονται αυστηρά φυτοϋγειονομικά μέτρα για τον περιορισμό της. Χαρακτηριστικά αναφέρουμε ότι σε κάποιες περιπτώσεις η ζημιά είναι τόσο μεγάλη που η παραγωγή είναι μικρότερη από το βάρος του φυτεμένου πατατόσπορου. Η σχετική με την ασθένεια ελληνική νομοθεσία είναι το Π.Δ. 365/2002 (ΦΕΚ Α΄ 307) και η Κοινή Υπουργική Απόφαση 259959/1984 (ΦΕΚ Β΄ 260).

Συμπτώματα

Το υπέργειο μέρος του φυτού δεν εμφανίζει συμπτώματα.Τα τυπικά συμπτώματα εμφανίζονται με τη μορφή όγκων στους κονδύλους, στα στολόνια αλλά ποτέ στις ρίζες

.

Στις περισσότερες περιπτώσεις η ασθένεια γίνεται αντιληπτή μόνο κατά τη στιγμή της συγκομιδής.

Οι όγκοι σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να μεγαλώσουν πολύ και να καλύψουν ολόκληρη την επιφάνεια του κονδύλου. Πάνω στους αρχικούς όγκους σχηματίζονται καινούργιοι δευτερογενείς όγκοι και τελικά οι προσβεβλημένες πατάτες παίρνουν την όψη "κουνουπιδιού".

Οι όγκοι αρχικά είναι ανοιχτόχρωμοι, αργότερα όμως μαυρίζουν και αποσυντίθενται απελευθερώνοντας τα σπόρια του μύκητα στο έδαφος.

 Εάν η προσβολή στο χωράφι γίνει σχετικά αργά (κοντά στην συγκομιδή), οι όγκοι είναι μικροί και δυσδιάκριτοι και συνεχίζουν να μεγαλώνουν και κατά τη διάρκεια της αποθήκευσης της πατάτας.

Η ασθένεια μεταδίδεται:

• Με το μολυσμένο έδαφος
• Με τη μεταφορά και τη φύτευση μολυσμένων κονδύλων που έχουν λανθάνουσα (μη ορατή προσβολή).
• Με την κοπριά των ζώων που έχουν βοσκήσει σε μολυσμένο χωράφι, αφού τα σπόρια του μύκητα επιβιώνουν στο πεπτικό σύστημα των ζώων.
• Με τον άνεμο, και το νερό της βροχής ή της άρδευσης.

Αντιμετώπιση.

Προς το παρόν δεν υπάρχουν κατάλληλα και αποτελεσματικά μυκητοκτόνα που να καταπολεμούν την ασθένεια. Η αντιμετώπιση είναι αποκλειστικά προληπτική. Βασικό μέτρο πρόληψης για να εμποδιστεί η διασπορά της ασθένειας είναι η χρήση ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥ ΠΑΤΑΤΟΣΠΟΡΟΥ.

Απαγορεύεται ΑΥΣΤΗΡΑ η χρήση πατάτας φαγητού για σπορά.

Στις περιοχές που βρίσκονται κοντά σε ήδη προσβεβλημένες περιοχές, θα πρέπει να λαμβάνονται και συμπληρωματικά μέτρα για την αποφυγή της μόλυνσης, όπως η αποφυγή χρήσης κοπριάς ζώων ή οργανικής λίπανσης στα πατατοχώραφα και η απαγόρευση της βόσκησης σε ζώα που πιθανόν έχουν βοσκήσει σε μολυσμένα χωράφια. Γύρω από μία μολυσμένη περιοχή οριοθετείται από τις φυτοϋγειονομικές αρχές μία "ζώνη ασφαλείας" πλάτους τουλάχιστον 500 μέτρων, μέσα στην οποία απαγορεύεται η βόσκηση και η μεταφορά εδάφους με κάθε τρόπο.

Σημαντική παρατήρηση.

Επειδή παρόμοια συμπτώματα μπορεί να προκαλούνται και από άλλα παθογόνα (π.χ. νηματώδεις), οι παραγωγοί για κάθε ύποπτο σύμπτωμα που παρατηρούν στις πατάτες τους θα πρέπει να συμβουλεύονται αμέσως τις φυτοϋγειονομικές αρχές της περιοχής τους, δηλαδή τις Διευθύνσεις Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής των Περιφερειών ή τα Περιφερειακά Κέντρα Προστασίας Φυτών και Ποιοτικού Ελέγχου.

Διαβάστε περισσότερα...