Ο Δήμος Πρέβεζας «περιποιήθηκε» τους φοίνικες.

Με έκπληξη παρατηρήσαμε τους φοίνικες στην παραλία (Οδός Ελευθερίου Βενιζέλου) της πόλης μας να έχουν κλαδευτεί μέσα στο Σεπτέμβρη. Τονίζουμε ότι αυτή την εποχή παρατηρείται μεγάλη δραστηριότητα του ρυγχοφόρου, του εχθρού που εξολοθρεύει τους φοίνικες στην Πρέβεζα και σε όλη τη χώρα. Για την ενημέρωση όλων των ενδιαφερόμενων, το κλάδεμα λειτουργεί προσελκυστικά για το έντομο και για αυτό θα πρέπει να γίνεται τους πιο ψυχρούς μήνες του έτους (Ιανουάριο, Φεβρουάριο). 
Δεν έχουμε την προσδοκία από το Δήμο μας σε μια δύσκολη οικονομική συγκυρία να προστατέψει τους φοίνικες, εγχείρημα εξαιρετικά δύσκολο και δαπανηρό. Απαιτούμε όμως από τους εργάτες και ιδιαίτερα από τους αιρετούς διοικούντες να μην αυτοσχεδιάζουν και να τηρούν πιστά τις οδηγίες των γεωπόνων του Δήμου για τη διαχείριση του αστικού πράσινου. 

Ο Πρόεδρος του Συλλόγου Γεωπόνων Πρέβεζας 

Τάσος Γάτσιος

Διαβάστε περισσότερα...

Καθολική πλέον η εξάπλωση του κόκκινου σκαθαριού των φοινικοειδών σε ολόκληρο το Νομό Πρέβεζας.

Φοίνικας με χαρακτηριστική όψη "ομπρέλας" στον οικισμό Δροσιάς Πρέβεζας.

Καθολική είναι πλέον η εξάπλωση του κόκκινου σκαθαριού των φοινικοειδών (Rhynchophorus ferrugineus) στις περισσότερες περιοχές της Περιφερειακής Ενότητας Πρέβεζας. Στις αρχές του χρόνου (11-1-2012) είχαμε δημοσιεύσει άρθρο με σχετικό χάρτη, όπου φαινόταν η εξάπλωση του εντόμου σε όλο το δυτικό παραλιακό τμήμα του Νομού από την Πάργα μέχρι και το Κανάλι. Τα τελευταία ευρήματα των γεωπόνων της Δ/νσης Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής αφορούν την παρουσία του εντόμου στην περιοχή της Πρέβεζας καθώς και σε φοίνικες στην πόλη της Φιλιππιάδας, πράγμα που σημαίνει ότι έχει μετακινηθεί και προς την ενδοχώρα του Νομού. Με απόφαση που εξέδωσε η Δ/νση Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής στις 4-10-2012, χαρακτηρίζει πλέον ως προσβεβλημένη περιοχή ολόκληρη την Περιφερειακή Ενότητα Πρέβεζας. Το πλήρες κείμενο της Απόφασης μπορείτε να το δείτε εδώ. 
Υπενθυμίζουμε εν συντομία μερικές βασικές συμβουλές προς τους ιδιοκτήτες φοινικοειδών, που έχουμε δημοσιεύσει και σε παλαιότερες αναρτήσεις μας:
 1. Οι κάτοχοι φοινικοειδών που παρατηρούν ύποπτα συμπτώματα στα δέντρα τους θα πρέπει να επικοινωνούν με τη Δ/νση Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής Πρέβεζας, στο τηλέφωνο 26820 24768. Το πλέον χαρακτηριστικό σύμπτωμα είναι η κάμψη των νεότερων φύλλων προς τα κάτω (όψη "ομπρέλας). Άλλα συμπτώματα που θα πρέπει να κινητοποιήσουν τους κατόχους είναι φαγώματα στα φύλλα, η εύρεση κουκουλιών του εντόμου στο έδαφος γύρω από το φοινικόδεντρο ή και σκαθαριών στον κορμό και στις μασχάλες των φύλλων. Για όλα τα παραπάνω έχουμε δημοσιεύσει αναλυτικά άρθρα με φωτογραφίες, τα οποία μπορεί να δείτε εδώ και εδώ.
 2. Για την προστασία των δέντρων συνιστώνται ψεκασμοί με τα εγκεκριμένα σκευάσματα (χημικά ή βιολογικά). Σημειώνουμε ότι η καταπολέμηση του ρυγχοφόρου είναι ιδιαίτερα δύσκολη και οι ψεκασμοί πρέπει να γίνονται με επιμέλεια και σε τακτά χρονικά διαστήματα (κάθε 20-30 μέρες) καθ' όλη τη διάρκεια ανάπτυξης του εντόμου, από την άνοιξη μέχρι το φθινόπωρο.
 3. Απαγορεύεται η διακίνηση φοινικοειδών προς φύτευση τόσο εντός του Νομού όσο και από το Νομό Πρέβεζας προς άλλες περιοχές.

Διαβάστε περισσότερα...

Οδηγίες ορθής χρήσης σκευασμάτων από το ΥΠ.Α.Α.Τ. για την αντιμετώπιση εντόμων σε φοινικοειδή.

Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, με αφορμή καταγγελίες για δηλητηριάσεις μελισσοσμηνών από εντομοκτόνα που χρησιμοποιούνται στους φοίνικες, προχώρησε στην έκδοση Δελτίου Τύπου, το οποίο και δημοσιεύουμε παρακάτω. Να σημειώσουμε ότι το κόκκινο σκαθάρι των φοινικοειδών (Rhynchophorus ferrugineus) έχει ευρεία εξάπλωση και στην Περιφερειακή Ενότητα Πρέβεζας, ωστόσο δεν υπάρχουν (απ' όσο είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε) περιστατικά ή καταγγελίες για δηλητηριάσεις μελισσοσμηνών από εντομοκτόνα. 
Το Δελτίο Τύπου του Υπουργείου έχει ως εξής:

Αθήνα, 3 Οκτωβρίου 2012 

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, με αφορμή προφορικές και γραπτές καταγγελίες που έγιναν από μελισσοκομικούς συνεταιρισμούς (που δραστηριοποιούνται κυρίως στην Ανατολική Αττική) για ζημιές που παρατηρήθηκαν σε μελισσοσμήνη, που οφείλονται σε εσφαλμένη χρήση εντομοκτόνων σκευασμάτων για την αντιμετώπιση των εντόμων Rhynchophorus ferrugineus (Olivier) και Paysandisia archon σε φοινικοειδή, ανακοινώνει τα εξής:  

1. Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, με βάση τις δυνατότητες που του παρέχει η ισχύουσα νομοθεσία και μέσα στο πλαίσιο αυτής, εξασφαλίζει την προστασία του φυτικού κεφαλαίου της χώρας μας. Ταυτόχρονα, όμως, λαμβάνει όλα τα απαραίτητα μέτρα για την προστασία του χρήστη, του καταναλωτή και του περιβάλλοντος. 
2. Τα τελευταία χρόνια, έχουν εμφανιστεί στη χώρα μας δύο έντομα (το Rhynchophorus ferrugineus (Olivier) και το Paysandisia archon), που προκαλούν σημαντικές ζημιές στα φοινικοειδή. Για την προστασία των φοινικοειδών από τους επικίνδυνους αυτούς εχθρούς έχουν χορηγηθεί, από τον Σεπτέμβριο του 2009 και μετά, κατ’ εξαίρεση εγκρίσεις σε εντομοκτόνα σκευάσματα, για την αντιμετώπιση των εντόμων αυτών. 
3.  Επειδή ορισμένα από τα εντομοκτόνα αυτά σκευάσματα περιέχουν δραστικές ουσίες που ενδέχεται να προκαλέσουν ζημιές στα μελισσοσμήνη (αν χρησιμοποιηθούν ανεξέλεγκτα), στις σχετικές Υπουργικές Αποφάσεις χορήγησης των εγκρίσεων προβλέπονται όλα τα κατάλληλα μέτρα προστασίας που πρέπει να λάβουν οι χρήστες, προκειμένου να εξαλειφθεί ο κίνδυνος (κοπή ταξιανθιών, όταν αυτές υφίστανται, κλπ.). Είναι βέβαιο ότι, αν τηρηθούν τα προβλεπόμενα μέτρα προστασίας δεν θα υπάρξει κανένας κίνδυνος για τις μέλισσες. 
4. Εφιστούμε λοιπόν την προσοχή προς όλους τους χρήστες-εφαρμοστές (Δήμοι, ιδιώτες) σκευασμάτων για την καταπολέμηση των εν λόγω εντόμων στα φοινικοειδή να τηρούν σχολαστικά όλα τα προβλεπόμενα μέτρα προστασίας που αναγράφονται στις σχετικές Υπουργικές Αποφάσεις. Επισημαίνουμε ότι, με βάση την ισχύουσα νομοθεσία, προβλέπονται ποινικές και διοικητικές κυρώσεις για τους χρήστες φυτοπροστατευτικών προϊόντων που δεν εφαρμόζουν τις οδηγίες χρήσεις που αναγράφονται στις εγκρίσεις τους. 

Ο Αναπληρωτής Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων κ. Μάξιμος Χαρακόπουλος σε δήλωσή του τονίζει τα εξής: «Η προστασία της μέλισσας, η οποία είναι ο σημαντικότερος επικονιαστής για πλήθος αυτοφυών και καλλιεργουμένων φυτών, αποτελεί χρέος μας για τη διατήρηση της οικολογικής ισορροπίας. Επιπλέον, είμαστε αποφασισμένοι να προστατεύσουμε το εισόδημα των συμπολιτών μας, οι οποίοι ασκούν τη μελισσοκομία ως κύρια ή συμπληρωματική επαγγελματική δραστηριότητα. Επισημαίνουμε ότι, εάν δεν ακολουθείται πιστά η ορθή χρήση των συγκεκριμένων εντομοκτόνων σκευασμάτων θα προβούμε άμεσα στην ανάκλησή τους».

Διαβάστε περισσότερα...

Ραγδαία ή εξάπλωση του κόκκινου σκαθαριού των φοινικοειδών στην Πρέβεζα. Έχει ήδη επεκταθεί σε όλο το δυτικό τμήμα του Νομού.

Ραγδαία υπήρξε η εξάπλωση του Ρυγχοφόρου των φοινικοειδών τα 2 τελευταία χρόνια στην Περιφερειακή Ενότητα Πρέβεζας. Από τον Οκτώβριο του 2009, όταν εντοπίστηκε για πρώτη φορά επίσημα στην περιοχή της Πάργας, έχει ήδη επεκταθεί νοτιότερα στην περιοχή Αμμουδιάς (Ιούλιος 2010), Λούτσας (Ιανουάριος 2011) Βράχου (άνοιξη-καλοκαίρι 2011), Ριζών και Καστροσυκιάς (Σεπτέμβριος 2011). Ήδη αυτή τη στιγμή όλη η περιοχή που φαίνεται στον παραπάνω χάρτη είναι προσβεβλημένη από το έντομο. Ιδιαίτερα έντονα συμπτώματα έχουν εμφανιστεί σε φοίνικες (εικ. 1) στην παραλία Βράχου-Λούτσας, στο Θέμελο, στην περιοχή Καναλλακίου, στην παραλία Ριζών κ.ά.

Εικ. 1

Σε προηγούμενες αναρτήσεις μας (11 και 30 Μαΐου 2011) είχαμε αναφερθεί διεξοδικά στη βιολογία του εντόμου, στα μέτρα καταπολέμησης και πρόληψης και στην μέχρι τότε κατάσταση στην Περιφερειακή Ενότητα Πρέβεζας. Είναι γεγονός, και το είχαμε τονίσει και τότε, ότι η καταπολέμηση του εντόμου είναι ιδιαίτερη δύσκολη και δαπανηρή υπόθεση, αφενός γιατί τα προσβεβλημένα δέντρα μπορεί να μην εμφανίζουν συμπτώματα για πολύ καιρό, και αφετέρου γιατί τα σκευάσματα που χρησιμοποιούνται για την καταπολέμηση (χημικά και βιολογικά) σε καμία περίπτωση δεν εξασφαλίζουν 100% την εξάλειψη του εντόμου και την πλήρη εξυγίανση του δέντρου.

Από την άλλη πλευρά η Ευρωπαϊκή και η Ελληνική νομοθεσία, με την αυστηρότητα των διαδικασιών που θέτει στην αντιμετώπιση του εντόμου,  δημιουργεί επιπλέον προβλήματα στη συνεργασία κράτους-πολιτών για την εξεύρεση λύσεων.

Άλλωστε δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι σε όλες τις περιοχές της Ελλάδας που έγιναν προσπάθειες εκρίζωσης (Κρήτη, Αττική, Ηλεία) τα αποτελέσματα ήταν μηδαμινά και η εξάπλωση του Ρυγχοφόρου δεν ανακόπηκε.

Όπως είχαμε αναφέρει και στην ανάρτηση της 30/5/2011, το καλοκαίρι του 2010 η τότε Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Πρέβεζας προχώρησε σε μία οργανωμένη επιχείρηση εκρίζωσης, με την καταστροφή και το θάψιμο περίπου 45 φοινίκων στην περιοχή της Πάργας. Δυστυχώς την ίδια στιγμή (Ιούλιος 2010) ο Ρυγχοφόρος εντοπιζόταν επίσημα στην περιοχή της Αμμουδιάς, πράγμα που σημαίνει ότι είχε πλέον ξεφύγει από τα όρια του πρώην Δήμου Πάργας, και το "παιχνίδι" είχε ουσιαστικά χαθεί. 

Εμείς σαν Σύλλογος Γεωπόνων θα περιοριστούμε στο σημείο αυτό να κάνουμε μερικές γενικές διαπιστώσεις για το πώς έχει η κατάσταση σήμερα και σε ποια σημεία εντοπίζουμε τα προβλήματα στο όλο σύστημα παρακολούθησης-καταπολέμησης-εκρίζωσης:

• Η δυσκολία στον εντοπισμό του εντόμου είναι δεδομένη. Στις περιοχές όπου έχει ήδη εμφανιστεί το έντομο, η τοποθέτηση μίας φερομονικής παγίδας σε μόνιμη βάση είναι μία καλή λύση για τον έγκαιρο εντοπισμό του και την έναρξη προγράμματος καταπολέμησης. Ενημερωτικά αναφέρουμε ότι ως "προσβεβλημένη ζώνη" έχει χαρακτηριστεί επίσημα (1-11-2011) ολόκληρος ο Δήμος Πάργας και η Δημοτική Ενότητα Ζαλόγγου του Δήμου Πρέβεζας. Στις περιοχές που ακόμα δεν έχει εντοπιστεί ο Ρυγχοφόρος, απαγορεύεται η τοποθέτηση παγίδων από ιδιώτες, γιατί θεωρείται ότι προσελκύουν το έντομο. Εκεί ο μόνος τρόπος έγκαιρου εντοπισμού είναι ο τακτικός και σχολαστικός έλεγχος των δέντρων. 
• Η καταπολέμηση, όπου γίνεται, πρέπει να είναι τακτική (τουλάχιστον μία φορά το μήνα για την περίοδο Μαρτίου-Οκτωβρίου) και επιμελημένη (προσεκτικό "λούσιμο" της στεφάνης με το σκεύασμα). Δεν συνιστούμε τις εγχύσεις σκευασμάτων στον κορμό ("ενέσεις") αφενός γιατί θεωρούμε ότι δεν είναι αποτελεσματικές και αφετέρου προκαλούν μόνιμο τραυματισμό του κορμού με πιθανά δευτερογενή προβλήματα.
• Η διαχείριση των προσβεβλημένων δέντρων που έχουν "καταρρεύσει" και δεν μπορούν να διασωθούν, είναι ένα τεράστιο θέμα στο οποίο υπάρχουν αυτή τη στιγμή δύο αντικρουόμενα δεδομένα: Από τη μία πλευρά η νομοθεσία, η οποία επιβάλλει την καταστροφή του δέντρου με ασφαλή τρόπο και με δαπάνες του ιδιοκτήτη και μάλιστα υπό την απειλή υψηλών προστίμων και ποινικών κυρώσεων σε περίπτωση μη συμμόρφωσης. Και από την άλλη πλευρά η πραγματικότητα σήμερα στην Πρέβεζα, η οποία λέει τα εξής πολύ απλά πράγματα: 1) Κανένας ιδιοκτήτης δεν είναι διατεθειμένος να πληρώσει ένα διόλου ευκαταφρόνητο ποσό (και μάλιστα στη σημερινή οικονομική συγκυρία) για να καταστρέψει το φοίνικά του. 2) Ακόμα και αν αποφασίσει να το κάνει, δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή στο Νομό κάποιο εξειδικευμένο συνεργείο στο οποίο μπορεί να απευθυνθεί για να κάνει την καταστροφή με ασφαλή φυτοϋγειονομικά τρόπο. Ο ίδιος ο εργολάβος που πραγματοποίησε την κοπή των φοινίκων στην Πάργα εμφανίζεται αυτή τη στιγμή απρόθυμος να ...επαναλάβει το εγχείρημα. 3) Δεν υπάρχει στο Νομό συγκεκριμένος και κατάλληλος χώρος για την καύση ή το θάψιμο των κομμένων φοινικοειδών. 4) Άλλες λύσεις όπως χειρισμός των δέντρων με δεντροχειρουργική ή μικροκύματα, δε μπορούν να συζητηθούν σοβαρά, γιατί προϋποθέτουν εξειδικευμένο εξοπλισμό και φυσικά επιπλέον κόστος.
• Αλλά τελικά, το ερώτημα που μπαίνει επιτακτικά και θα πρέπει να απαντηθεί, όχι πλέον σε επίπεδο Περιφερειακής Ενότητας Πρέβεζας αλλά σε επίπεδο χώρας, είναι: Υπάρχει πραγματικά λόγος να γίνουν όλα αυτά; Υπάρχει περίπτωση να εξαλειφθεί ο ρυγχοφόρος από τις περιοχές στις οποίες έχει πλέον εγκατασταθεί; Μήπως όλη η στρατηγική της αντιμετώπισης του ρυγχοφόρου θα πρέπει να ξανασχεδιαστεί από την αρχή και να επικεντρωθεί στην προστασία συγκεκριμένων περιοχών με φοίνικες ιδιαίτερου ενδιαφέροντος (π.χ. φοινικόδασος στο Βάι) και όχι γενικά και αόριστα "στον περιορισμό και την εξάλειψη του ρυγχοφόρου από την Ελλάδα";

Διαβάστε περισσότερα...

Οδηγίες της Δ/νσης Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής Πρέβεζας προς τους ιδιοκτήτες φοινικοειδών.

Στην προηγούμενη ανάρτησή μας με θέμα το Ρυγχοφόρο των φοινικοειδών είχαμε επισημάνει την παρουσία του εντόμου στη Λούτσα χωρίς να είμαστε σε θέση να δώσουμε περισσότερες πληροφορίες. Δυστυχώς από πρόσφατους ελέγχους που πραγματοποίησε η Δ/νση Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής διαπιστώθηκε ότι η εξάπλωση του εντόμου είναι ραγδαία. Ολόκληρη η παραλία Λούτσας-Βράχου, μία από τις πιο τουριστικές περιοχές του Νομού, είναι προσβεβλημένη και αρκετοί φοίνικες έχουν ήδη εμφανή συμπτώματα (εικ. 1).

Με αφορμή αυτό το γεγονός η Δ/νση Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής εξέδωσε νέο έγγραφο με οδηγίες προς τους ιδιοκτήτες φοινικοειδών.

Αναδημοσιεύουμε εδώ όλο το έγγραφο και παρακαλούμε όλα τα έντυπα και ηλεκτρονικά τοπικά μέσα ενημέρωσης να συμβάλλουν στο να δοθεί ευρεία δημοσιότητα:

                                                                                                                                                       

                                                         

Θέμα: «Μέτρα πρόληψης και καταπολέμησης της προσβολής των φοινίκων από το έντομο Ρυγχοφόρος»

           

Το έντομο Ρυγχοφόρος (Rhynchophorus ferrugineus) είναι ο σημαντικότερος εχθρός των φοινικοειδών και προκαλεί την πλήρη καταστροφή τους. Όταν τα πρώτα συμπτώματα γίνουν ορατά είναι πλέον πολύ αργά για τη διάσωση των δέντρων.

Από το 2009 το έντομο εντοπίστηκε και στο Νομό Πρέβεζας, αρχικά στην περιοχή της Πάργας, στη συνέχεια στην Αμμουδιά και τελευταία στην περιοχή Λούτσας-Βράχου.

Για την αντιμετώπισή του, όλοι οι ιδιοκτήτες των φοινίκων που βρίσκονται εντός ή κοντά στις προσβεβλημένες περιοχές, θα πρέπει να λάβουν τα παρακάτω κατάλληλα μέτρα.

Για την πρόληψη αλλά και την θεραπεία των δέντρων που είναι στο αρχικό στάδιο  της προσβολής συνιστάται:

Α. ΧΡΗΣΗ ΕΓΚΕΚΡΙΜΕΝΩΝ ΕΝΤΟΜΟΚΤΟΝΩΝ

1) ACTARA 25 WG: εφαρμογές με ψεκασμούς κάλυψης, ριζοπότισμα και έγχυση

    στον κορμό.

2) Σκευάσματα με δραστική ουσία IMIDACLOPRID 20%: εφαρμογές με ψεκασμούς

    κάλυψης, ριζοπότισμα και έγχυση στον κορμό.

3) DANTOP 50 WG: εφαρμογές με ψεκασμούς κάλυψης, έγχυση στον κορμό και 

    διαβροχή του εδάφους.

4) VERTIMEC 1,8 EC: εφαρμογές με έγχυση στον κορμό.

Β. ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ

Εφαρμογή κατάλληλων σκευασμάτων εντομοπαθογόνων νηματωδών. Τα σκευάσματα κυκλοφορούν στο εμπόριο με διάφορες ονομασίες (π.χ. Biorend-R, Capsanem, Nemastar κλπ.). Συνιστάται χρήση πρόσθετων διαβρεκτικών – ενυδατικών παραγόντων κατά τον ψεκασμό όταν επικρατούν ξηροθερμικές συνθήκες.  

Οι λεπτομέρειες και οι χρόνοι εφαρμογής όλων των παραπάνω σκευασμάτων θα δοθούν από τον ιδιώτη γεωπόνο, παρουσία του οποίου, θα γίνουν οι επεμβάσεις.

Οι ιδιώτες γεωπόνοι μπορούν να έρθουν σε επαφή με την υπηρεσία μας, για περαιτέρω διευκρινίσεις.  

Τα σκευάσματα να χρησιμοποιηθούν σύμφωνα με τις προφυλάξεις και οδηγίες χρήσεως που αναγράφονται στη συσκευασία.

Τα προσβεβλημένα φοινικοειδή που δεν είναι δυνατόν να θεραπευτούν πρέπει να κόβονται και να καίγονται ή να θάβονται. Επίσης πρέπει κατά την κοπή να ψεκάζονται με εντομοκτόνα σκευάσματα  δραστικής ουσίας CYPERMETHRIN 10%, για την αποφυγή της διασποράς του εντόμου.

Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να παραμένουν στη θέση τους ή να τεμαχίζονται και να απορρίπτονται ανεξέλεγκτα γιατί είναι εστίες παραγωγής εντόμων που θα μολύνουν άλλους υγιείς φοίνικες.

Τέλος συνιστάται σε όλους τους ιδιοκτήτες φοινικοειδών να επιθεωρούν τακτικά και σχολαστικά τα δέντρα τους για τον εντοπισμό ύποπτων συμπτωμάτων. Αναλυτικές οδηγίες για τον τρόπο αναγνώρισης του εντόμου και τα συμπτώματα που προκαλεί, μαζί με το απαραίτητο φωτογραφικό υλικό, μπορείτε να δείτε στην ιστοσελίδα του Μπενακείου Φυτοπαθολογικού Ινστιτούτου, (www.bpi.gr) ακολουθώντας τη ‘διαδρομή’: Επισκοπήσεις καλλιεργειών   Κατευθυντήριες Οδηγίες μακροσκοπικών ελέγχων         ΟΔΗΓΙΕΣ Rhynchophorus ferrugineus.

                               Ο ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΣ

                                                 ΙΩΑΝΝΗΣ ΑΥΓΕΡΗΣ

Διαβάστε περισσότερα...

Το κόκκινο σκαθάρι των φοινικοειδών (Rhynchophorus ferrugineus). Μέρος 2: Η κατάσταση στην Ελλάδα και στην Πρέβεζα σήμερα.

Η ιστορία της εμφάνισης και της εξάπλωσης του κόκκινου σκαθαριού στην Ευρώπη είναι μια ...πονεμένη ιστορία που πηγαίνει περίπου 15 χρόνια πίσω. Και όταν λέμε πονεμένη δεν εννοούμε το γεγονός αυτό καθ' εαυτό της διάδοσης του εντόμου (κάποια στιγμή θα γινόταν έτσι κι αλλιώς), αλλά τον τρόπο που αντέδρασε (η μάλλον ...δεν αντέδρασε) η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα Κράτη Μέλη.

Ο ρυγχοφόρος είναι έντομο ιθαγενές της Νότιας και Νοτιοανατολικής Ασίας (Ταϋλάνδη, Καμπότζη, Σιγκαπούρη, Νότια Κίνα, Ινδία κλπ.). Αναφορές για την παρουσία του στις χώρες αυτές υπάρχουν από τα τέλη του 19ου αιώνα.

Η πρώτη αναφορά για το κόκκινο σκαθάρι των φοινικοειδών έγινε το 1891 στην Ινδία. Το 1906 περιγράφεται ως εχθρός του κοκοφοίνικα και το 1917 αναφέρεται ως σοβαρός εχθρός της χουρμαδιάς στην Ινδία. Από το 1985 επισημάνθηκε στις χώρες της Αραβικής χερσονήσου και έκτοτε κατέστη πολύ σοβαρός εχθρός των φοινικοειδών σε όλες της χώρες της Μ. Ανατολής, προκαλώντας σημαντικές ζημιές σε καλλιέργειες χουρμαδιάς (Phoenix dactylifera) των χωρών αυτών.

Το 1992 επισημάνθηκε στην Αίγυπτο απ΄όπου μεταφέρθηκε με αθρόες εισαγωγές φοινικοειδών στην Ισπανία το 1993.

Παρά τη σοβαρότητα της απειλής για τα φοινικόδεντρα της Ευρώπης και τις επανειλημμένες παρεμβάσεις των Ισπανικών αρχών στην Ε.Ε. να κηρυχθεί ως έντομο καραντίνας άμεσα, δεν έγινε κατορθωτό . Η Ε.Ε. μετά από 14 χρόνια (2007) προέβη στην έκδοση της σχετικής οδηγίας στα κράτη μέλη με αποτέλεσμα λόγω της καθυστέρησης να εξαπλωθεί εκτός από τη νότια Ισπανία και σε όλη την Ευρώπη.

Στην Ελλάδα επισημάνθηκε για πρώτη φορά το 2005 στη περιοχή Χερσονήσου Ηρακλείου Κρήτης λόγω των εισαγωγών προσβεβλημένων φοινικοειδών.

Το R. ferrugineus βρέθηκε για πρώτη φορά στην Κύπρο στη Λεμεσό τον Αύγουστο 2006 σε P. canariensis. Εν συνεχεία, το R. ferrugineus βρέθηκε στην Ελλάδα, προσβάλλοντας κατά κανόνα P. canariensis, σε Γούβες και Μάλια (Νομός Ηρακλείου) τους επόμενους μήνες, σε Ρόδο (Σεπτέμβριος 2006), Ωρωπό και Ελληνικό Αττικής (Δεκέμβριος 2006). Στην Κύπρο βρέθηκε επίσης τον Οκτώβριο 2006 σε Λάρνακα, Αμμόχωστο και Πάφο.

Η απουσία επί δύο χρόνια λήψης ουσιαστικών μέτρων εξολόθρευσης και περιορισμού της ανεξέλεγκτης αύξησης του πληθυσμού οδήγησε σε ανεξέλεγκτη διασπορά του. Σήμερα έχει εξαπλωθεί σε όλη σχεδόν την Κρήτη και αποτελεί απειλή για τον ενδημικό φοίνικα, Phoenix Theophrasti, στις οκτώ (8) προστατευόμενες περιοχές του NATURA.

Μεταξύ αυτών των περιοχών είναι και το περίφημο φοινικόδασος στο Βάι Λασιθίου, το οποίο θεωρείται μοναδικό στο είδος του στην Ευρώπη.

Παράλληλα έχει εξαπλωθεί σε ολόκληρη την Αττική, στα Δωδεκάνησα (Ρόδος και Κώς), στην Αργολίδα, στην Ηλεία (2008) και στην Πρέβεζα (2009).

Η μέχρι τώρα πορεία της εξάπλωσης του εντόμου δεν επιτρέπει ιδιαίτερη αισιοδοξία. Τα έκτακτα μέτρα εκρίζωσης, όπου εφαρμόστηκαν, ήταν αποσπασματικά, καθυστερημένα και τα αποτελέσματά τους πενιχρά.

Η Νομοθεσία της Ε.Ε. για το R. ferrugineus

Όπως αναφέρθηκε και παραπάνω, η Ε.Ε. στις 25 Μαΐου 2007 προχώρησε με μεγάλη καθυστέρηση στην έκδοση της Απόφασης 365/2007 με την οποία επιβάλλει στα κράτη-μέλη τη λήψη έκτακτων μέτρων "για την πρόληψη της εισαγωγής και της εξάπλωσης στην Κοινότητα του Rhynchophorus ferrugineus". Με την Απόφαση αυτή το έντομο κατατάσσεται στα παθογόνα καραντίνας και γίνεται υποχρεωτική η λήψη μέτρων τόσο για την αποφυγή της εισόδου και διάδοσής του στην Κοινότητα (κατόπιν εορτής μάλλον) όσο και για την εκρίζωση του εντόμου, αμέσως μόλις υπάρξει διαπιστωμένη προσβολή. Δύο μήνες αργότερα το ΥΠ.Α.Α.Τ. προχώρησε στη σύνταξη τεχνικών οδηγιών με τις οποίες εξειδικεύει τα αναγκαία μέτρα και τον τρόπο εφαρμογής τους.

Έτσι λοιπόν σύμφωνα με τα παραπάνω:

• Τα εισαγόμενα στην Κοινότητα φυτά πρέπει να συνοδεύονται από επίσημα έγγραφα που να πιστοποιούν ότι είναι απαλλαγμένα από το Rhynchophorus ferrugineus.
• Η διακίνηση στο εσωτερικό της Κοινότητας επιτρέπεται μόνο εφόσον τα φυτά συνοδεύονται από φυτοϋγειονομικό διαβατήριο.
• Σε περίπτωση εμφάνισης προσβολών οριοθετείται η προσβεβλημένη περιοχή και μία ουδέτερη ζώνη σε απόσταση 10 χλμ. από την προσβεβλημένη περιοχή.
• Τα προσβεβλημένα φυτά κόβονται από τη βάση τους, τεμαχίζονται και καταστρέφονται με κάψιμο ή ταφή σε βάθος μεγαλύτερο των 2 μ.
• Κατά τις εργασίες κοπής και καταστροφής λαμβάνονται όλα τα αναγκαία μέτρα για την αποφυγή της διασποράς του εντόμου, όπως κάλυψη με εντομοστεγή δίχτυα, ψεκασμός των κομμένων τεμαχίων με εντομοκτόνο κλπ.

Από την περιγραφή και μόνο των παραπάνω μέτρων γίνεται κατανοητή η δυσκολία στην εφαρμογή τους και τα προβλήματα που προκύπτουν στην πράξη. Οι Νομαρχιακές Αυτοδιοικήσεις που σύμφωνα με το νόμο ήταν υπεύθυνες για την εφαρμογή των μέτρων, αντιμετώπισαν πολλά και δύσκολα στη λύση τους προβλήματα:

• Τα περισσότερα προσβεβλημένα φοινικόδεντρα ανήκαν σε ιδιώτες, οι οποίοι ήταν απρόθυμοι να επωμιστούν το αρκετά υψηλό κόστος της καταστροφής. Κάποιοι από αυτούς δεν ήταν εύκολο να εντοπιστούν κάν, αφού πολλοί φοίνικες βρίσκονταν σε τουριστικές μονάδες που λειτουργούσαν λίγους μόνο μήνες το χρόνο.
• Όταν ο ιδιοκτήτης αρνούνταν να συμμορφωθεί ή ήταν άγνωστος, δεν υπήρχε εναλλακτική λύση από την πλευρά της πολιτείας για την διαχείριση της κατάστασης. Οι Νομαρχιακές Αυτοδιοικήσεις δεν διέθεταν τα απαραίτητα κονδύλια για να χρηματοδοτήσουν αυτές τις επιχειρήσεις καταστροφής. Κάποιες Νομαρχίες (π.χ. Λασίθι) διέθεσαν χρήματα και ανέθεσαν σε ιδιωτικά συνεργεία την καταστροφή των φοινικόδεντρων. Όμως οι προσβολές πολλαπλασιάζονταν με γεωμετρική πρόοδο, και γρήγορα έγινε αντιληπτό ότι αυτή η διαδικασία δεν ήταν δυνατόν να συνεχιστεί με κρατική δαπάνη.
• Δεν υπήρχαν πουθενά (εκτός από ελάχιστες εξαιρέσεις) οργανωμένοι χώροι για την καύση ή για την ταφή των κομμένων φοινικόδεντρων.
• Η ίδια η υφή του φοίνικα προκαλεί τεράστιες δυσκολίες τόσο στην κοπή του όσο και στο κάψιμο. Ο φοίνικας δεν έχει πραγματικό κορμό, αυτό που αποκαλούμε 'κορμό' είναι στην πραγματικότητα οι βάσεις των παλιών φύλλων που έχουν πέσει. Ο 'κορμός' του είναι γεμάτος ίνες, μαλακός και σπογγώδης, και το κόψιμό του με αλυσοπρίονο είναι μία ιδιαίτερα δύσκολη διαδικασία. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι σε πολλές περιπτώσεις, ιδιωτικά συνεργεία ειδικευμένα στην κοπή δέντρων, αρνούνταν να αναλάβουν την κοπή των φοινίκων, από φόβο μήπως καταστρέψουν τα εργαλεία τους. Από την άλλη η μαλακή και σπογγώδης υφή του εσωτερικού κάνει εξίσου δύσκολο και το κάψιμο των κομμένων τεμαχίων. Δεν είναι λίγες οι φορές που η φωτιά μπορεί να καίει για ώρες και το εσωτερικό του κορμού να παραμένει υγρό και χωρίς ουσιαστική ζημιά.

Με όλα αυτά τα προβλήματα η Απόφαση εφαρμόστηκε επί τρία χρόνια από τις Νομαρχιακές Αυτοδιοικήσεις, αποσπασματικά, με πολλές δυσκολίες, και όπως ήταν φυσικό χωρίς αποτελέσματα.

Το 2010 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, βλέποντας την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί, αναθεωρεί τη στάση της και τροποποιεί την 365/2007 Απόφαση με την Απόφαση 467/2010. Τώρα πλέον δεν γίνεται λόγος για άμεση και δια ροπάλου καταστροφή των ασθενών δέντρων, αλλά δίνει την ευχέρεια στις φυτοϋγειονομικές αρχές της κάθε χώρας να διαχειρίζονται την κατάσταση και με εναλλακτικά μέσα, όπως μηχανική εξυγίανση, ψεκασμούς ή εγχύσεις με εντομοκτόνα, βιολογική καταπολέμηση και χρήση φερομονικών παγίδων για μαζική παγίδευση. Ο τρόπος χειρισμού της κατάστασης αποφασίζεται από την κάθε Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση, αφού εξετάσει τις συνθήκες και καταρτίσει (υποχρεωτικά) ετήσιο σχέδιο δράσης.

Να σημειωθεί ότι η χώρα μας το καλοκαίρι του 2010 κινδύνεψε σοβαρά με την επιβολή προστίμου από την Ε.Ε. για τη μη εφαρμογή των μέτρων κατά του Rhynchophorus ferrugineus. Το πρόστιμο απεφεύχθη τελικά μετά από έγγραφες εξηγήσεις του ΥΠ.Α.Α.Τ. προς την Επιτροπή, αλλά η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται στο ...στόχαστρο της Ε.Ε. και να παρακολουθείται στενά για το θέμα του ρυγχοφόρου.

Το Rhynchophorus ferrugineus στην Πρέβεζα.

Ο ρυγχοφόρος των φοινικοειδών εντοπίστηκε για πρώτη φορά επίσημα στο Ν. Πρέβεζας, τον Οκτώβριο του 2009, σε φοίνικες ξενοδοχειακών μονάδων στην Πάργα. Τα προχωρημένα συμπτώματα σε κάποιους από αυτούς τους φοίνικες (εικ. 1) δείχνουν ότι το έντομο υπήρχε στην περιοχή τουλάχιστον δυο χρόνια πριν.

Εικ. 1: Πλήρως κατεστραμμένος φοίνικας στην Πάργα (Νοέμβριος 2009)

    

      Ο τρόπος εισαγωγής του παραμένει άγνωστος, σε καμία περίπτωση όμως δεν μπήκε στην Πάργα με φυσική εξάπλωση, αφού δεν υπήρχε στις γειτονικές περιοχές και ο Δήμος Πάργας είναι μία περιοχή με φυσική απομόνωση. Το πιο πιθανό είναι να μεταφέρθηκε με προσβεβλημένους φοίνικες από την Αττική ή από άλλη περιοχή της Ελλάδας. Αρχικά οι προσβεβλημένοι φοίνικες που εντοπίστηκαν ήταν 15-20, ενώ μέχρι την άνοιξη του 2010 οι διαπιστωμένες προσβολές ήταν περίπου 50. Η ζώνη προσβολής εκτεινόταν σε μία μεγάλη έκταση που ξεκινούσε από το κέντρο της Πάργας και εκτεινόταν δυτικά μέχρι την Ανθούσα και ανατολικά μέχρι την περιοχή Αγίας Κυριακής-Λύχνου (Εικ. 2). 

Εικ. 2: Σημεία εξάπλωσης ρυγχοφόρου στην Πάργα (Νοέμβριος 2009)

Σχεδόν το σύνολο των δέντρων βρισκόταν σε ιδιωτικούς χώρους, αυλές σπιτιών και ξενοδοχείων. Τον Ιανουάριο του 2010 πραγματοποιήθηκε σύσκεψη στο Δημαρχείο Πάργας, με τη συμμετοχή Δήμου και Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης, όπου εξετάστηκε η κατάσταση. Παράλληλα με δύο διαδοχικές αποφάσεις ο Νομάρχης Πρέβεζας κήρυξε ως προσβεβλημένη περιοχή, αρχικά το Δημοτικό Διαμέρισμα Πάργας και κατόπιν ολόκληρο το Δήμο. Τον Μάρτιο του 2010 η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση κάλεσε όλους τους ιδιοκτήτες προσβεβλημένων φοινικοειδών σε ημερίδα στην Πάργα, και τους ενημέρωσε για την υποχρέωσή τους να τα καταστρέψουν. Μεγάλο 'αγκάθι' στην όλη υπόθεση ήταν το υψηλό κόστος της καταστροφής. Τον Ιούνιο του 2010, κι ενώ ελάχιστοι φοίνικες είχαν κοπεί, απεστάλη έγγραφο προς τους ιδιοκτήτες με το οποίο καλούνταν να προχωρήσουν άμεσα στην καταστροφή, διαφορετικά η Ν.Α. θα έκοβε μόνη της τους φοίνικες και θα χρέωνε το κόστος στους υπόχρεους. Το έγγραφο συνοδευόταν και από πίνακα με το κόστος καταστροφής ανά ιδιοκτήτη, ώστε ο καθένας να ξέρει το ποσό με το οποίο έχει 'χρεωθεί'.

Εικ. 3,4: Καταστροφή φοινίκων στην Πάργα τον Ιούλιο του 2010

 

Σχεδόν όλοι οι ιδιοκτήτες φοινικοειδών ανταποκρίθηκαν και μέχρι τις 20 Ιουλίου 2010 όλοι οι φοίνικες είχαν καταστραφεί. Η επιχείρηση έγινε από ιδιωτικό συνεργείο με την επίβλεψη των γεωπόνων της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης (εικ. 3-4).
Τον Ιούλιο του 2010 ένα ακμαίο έντομο ρυγχοφόρου βρέθηκε σε φερομονική παγίδα στην Αμμουδιά, περίπου 10 χλμ. από την αρχική εστία της Πάργας. Το Σεπτέμβριο δύο ακόμα έντομα πιάστηκαν σε παγίδες στην Αμμουδιά, επιβεβαιώνοντας την παρουσία του εντόμου στην περιοχή. Αμέσως μετά, με νέα απόφαση Νομάρχη, κηρύχτηκε το Δ.Δ. Αμμουδιάς ως προσβεβλημένη περιοχή και τα Δ.Δ. Αχερουσίας, Βαλανιδορράχης, Βουβοποτάμου, Θέμελου, Καναλακίου, Καστρίου, Κορώνης, Κουκουλίου, Κυψέλης, Μεσοποτάμου, Μουζακαίικων, Ναρκίσσου, Σκεπαστού και Σταυροχωρίου του Δήμου Φαναρίου ως ουδέτερη ζώνη.

Τον Ιανουάριο του 2011 γεωπόνοι της Ν.Α. εντόπισαν άτομα Ρυγχοφόρου σε φοίνικες κοντά στον οικισμό της Λούτσας. Από μαρτυρίες κατοίκων, το έντομο έχει εντοπιστεί και σε άλλους φοίνικες μέσα στον οικισμό, χωρίς αυτό να έχει επιβεβαιωθεί ακόμα επίσημα.

Τον Απρίλιο του 2011, με απόφαση του Περιφερειάρχη Ηπείρου, κηρύχτηκε το Δ.Δ. Λούτσας ως προσβεβλημένη περιοχή και τα Δ.Δ. Βράχου, Ριζών και Χειμαδιού ως ουδέτερη ζώνη (εικ. 5).

Εικ. 5: Οριοθετημένες ζώνες ρυγχοφόρου Ν. Πρέβεζας (Απρίλιος 2011)

Φυσικά το πρόβλημα της εξάπλωσης του ρυγχοφόρου δεν λύθηκε. Εάν τα δέντρα που καταστράφηκαν στην Πάργα ήταν 45-50 είναι βέβαιο ότι υπάρχουν πολύ περισσότερα προσβεβλημένα, τα οποία πρόκειται να εκδηλώσουν συμπτώματα τους αμέσως επόμενους μήνες. Ουσιαστικά το πρόβλημα αυτή τη στιγμή έχει αφεθεί στη θέληση και στην πρωτοβουλία των πολιτών που διαθέτουν φοίνικες. Κάποιοι, ιδίως αυτοί που έχουν ξενοδοχειακές μονάδες και θέλουν να προστατέψουν τα δέντρα τους, εφαρμόζουν ένα πρόγραμμα ψεκασμών, ακολούθώντας τις οδηγίες της Ν.Α. Κάποιοι άλλοι δεν κάνουν τίποτα... Και βέβαια παραμένει άγνωστος ο αριθμός των προσβεβλημένων δέντρων σε Αμμουδιά και Λούτσα.

Θεωρούμε ότι ο μόνος τρόπος για τον περιορισμό του προβλήματος (για πλήρη εξάλειψη δεν μπορούμε να μιλάμε αν θέλουμε να είμαστε ρεαλιστές), είναι η ευρεία ενημέρωση του κόσμου, και η προσπάθεια αφύπνισής του με τη λήψη προληπτικών μέτρων, τουλάχιστον στις περιοχές που έχει εμφανιστεί το πρόβλημα (ψεκασμοί με εντομοκτόνα ή βιολογικά σκευάσματα και στενή παρακολούθηση των δέντρων για ύποπτα συμπτώματα). Στην προσπάθεια αυτή θα πρέπει να συμβάλλουν τόσο οι Δήμοι, όσο και οι τοπικοί φορείς, ειδικά αυτοί που εμπλέκονται στην ευρύτερη τουριστική 'βιομηχανία'.

Διαβάστε περισσότερα...

Το κόκκινο σκαθάρι των φοινικοειδών (Rhynchophorus ferrugineus). Μέρος 1:Βασικά στοιχεία, μέθοδοι και τρόποι αντιμετώπισης.

Το κόκκινο σκαθάρι των φοινικοειδών (Rhynchophorus ferrugineus) αποτελεί το σοβαρότερο εχθρό των φοινικοειδών αυτή τη στιγμή παγκοσμίως. Το άρθρο αυτό αποτελεί το πρώτο μέρος μίας προσπάθειας να παρουσιαστεί το πρόβλημα, όπου θα εκτεθούν με συντομία τα βασικά στοιχεία για το έντομο καθώς και τρόποι αντιμετώπισής του. Στο δεύτερο μέρος θα παρουσιαστεί η κατάσταση στην Ελλάδα και στην Πρέβεζα σήμερα, όπου (δυστυχώς) έχει 'εισβάλλει' τα τελευταία δύο χρόνια.

Το κόκκινο σκαθάρι ή ρυγχοφόρος των φοινικοειδών, είναι ένα κολεόπτερο με μήκος 3-3,5 εκ. και χρώμα από κόκκινο έως σκούρο καφέ (εικ. 1)

Εικ. 1

  Προσβάλλει πρακτικά όλα τα είδη των φοινικοειδών με ιδιαίτερη προτίμηση στον κανάριο φοίνικα (Phoenix canariensis).

Εικ. 2

 Διαχειμάζει με τη μορφή νύμφης μέσα σε κουκούλι (νυμφική θήκη) που κατασκευάζει από τις ίνες του φοίνικα, σε προστατευμένα μέρη στις μασχάλες των φύλλων ή στο έδαφος (εικ. 2). Τα τέλεια έντομα εξέρχονται από το κουκούλι αρχές της άνοιξης, με την άνοδο της θερμοκρασίας, και ξεκινούν τις πτήσεις τους, ζευγαρώνουν και το θηλυκό γεννά 300-500 αυγά τα οποία εναποθέτει σε οπές του κορμού, στα 'τακούνια' των παλιών φύλλων, και στις μασχάλες των φύλλων κοντά στη στεφάνη. Οι προνύμφες που εκολλάπτονται, αφού τραφούν για λίγο στην επιφάνεια του κορμού, σκάβουν στοές μέσα στον κορμό, προς διάφορες κατευθύνσεις, και συνεχίζουν να αναπτύσσονται μέσα στον κορμό, τρεφόμενες από το μαλακό ξύλο του φοινικόδεντρου. Η προνύμφη σε πλήρη ανάπτυξη έχει μήκος 4-5 εκ. και χρώμα από άσπρο έως υποκίτρινο με χαρακτηριστικό σκούρο κεφάλι (εικ. 3) και είναι αυτή που προκαλεί την κύρια ζημιά στο δέντρο.

Εικ. 3

Οι προνύμφες μόλις ολοκληρώσουν την ανάπτυξή τους, πλέκουν το χαρακτηριστικό κουκούλι και νυμφώνονται μέσα σ' αυτό. Από τα κουκούλια αυτά θα βγούν τα ακμαία της 2ης γενιάς. Στις κλιματικές συνθήκες της χώρας μας το έντομο συμπληρώνει 2 και σπανιότερα 3 γενιές το χρόνο.

Οι ζημιές προκαλούνται κυρίως από τις προνύμφες οι οποίες κατατρώγουν το εσωτερικό του κορμού στο ανώτερο μέρος του, κοντά στη στεφάνη. Συνήθως η δραστηριότητα των προνυμφών προς το κάτω μέρος του κορμού δεν επεκτείνεται περισσότερο από 1,5 με 2 μέτρα από τη στεφάνη. Αποτέλεσμα της δραστηριότητας των προνυμφών είναι αρχικά τα νεότερα φύλλα του δέντρου να αδυνατίζουν στη βάση τους και να κάμπτονται προς τα κάτω (εικ. 4)

Εικ. 4

Το σύμπτωμα αυτό στη συνέχεια επεκτείνεται και στα υπόλοιπα φύλλα και το δέντρο παίρνει τελικά την όψη 'ομπρέλας'. (εικ. 5). Όταν η προσβολή φτάσει στην καρδιά του φοίνικα, το δέντρο ξεραίνεται ολοσχερώς (εικ. 6).

Εικ. 5

Εικ. 6

Τρόπος αντιμετώπισης: Δυστυχώς η βιολογία του εντόμου, το οποίο περνάει το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στο εσωτερικό του φοίνικα, δεν αφήνει πολλά περιθώρια για την επιτυχή καταπολέμησή του, από τη στιγμή που αυτό θα εγκατασταθεί στο δέντρο. Γιαυτό η αντιμετώπιση θα πρέπει να είναι κατά βάση προληπτική και να αποσκοπεί στην πρόληψη της προσβολής, ή εάν υπάρξει προσβολή οι επεμβάσεις θα πρέπει να γίνουν όσο το δυνατόν νωρίτερα εάν θέλουμε να σώσουμε το φοινικόδεντρο.

Βασικό μέτρο πρόληψης είναι η αποφυγή της μεταφοράς φυτών για φύτευση από μία περιοχή σε άλλη εάν αυτά δεν συνοδεύονται από φυτοϋγειονομικό διαβατήριο, δηλαδή επίσημο έγγραφο το οποίο πιστοποιεί ότι τα φυτά είναι απαλλαγμένα από το έντομο. Η ελληνική νομοθεσία καθιστά υποχρεωτικό το φυτοϋγειονομικό διαβατήριο για όλα τα φοινικοειδή που διακινούνται προς πώληση και έχουν διάμετρο κορμού μεγαλύτερη των 5 εκ. 

Δεύτερο βασικό μέτρο πρόληψης είναι η αποφυγή κλαδέματος των κατώτερων φύλλων την περίοδο δραστηριότητας του εντόμου. Το κλάδεμα συνιστάται να γίνεται από Νοέμβριο μέχρι Γενάρη, και οι τομές του κλαδέματος να ψεκάζονται με κάποιο από τα εγκεκριμένα σκευάσματα, ώστε να αποτραπούν οι ωοτοκίες των θηλυκών.

Τρίτο μέτρο πρόληψης (ή έγκαιρης διάγνωσης θα έλεγε κανείς) είναι η τακτική και προσεκτική παρακολούθηση των δέντρων κατά την περίοδο της δραστηριότητας του εντόμου, δηλαδή από Μάρτιο μέχρι Οκτώβριο, για τον εντοπισμό ύποπτων συμπτωμάτων. Ιδιαίτερα θα πρέπει να προσεχτούν κάποια πρώιμα σημάδια προσβολής, όπως το ξαφνικό σπάσιμο ενός φύλλου χωρίς συγκεκριμένο λόγο, ή κάποια φαγώματα στην περιφέρεια των νεότερων φύλλων κοντά στην καρδιά. Επίσης θα πρέπει να ερευνώνται σχολαστικά οι περιοχές κοντά στις βάσεις των φύλλων για την παρουσία των χαρακτηριστικών οπών του ρυγχοφόρου (εικ. 7) καθώς και το έδαφος κάτω από το φοινικόδεντρο για τον εντοπισμό κουκουλιών, ακμαίων ή προνυμφών.

Εικ. 7

Από τη στιγμή που θα διαπιστωθεί η προσβολή η καταπολέμηση μπορεί να γίνει με χημικά ή βιολογικά σκευάσματα, με μηχανική εξυγίανση ή με τη μέθοδο των μικροκυμάτων. Η αποτελεσματικότητα είναι πάντοτε σχετική και εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως ο βαθμός προσβολής (πληθυσμός του εντόμου), το μέγεθος του δέντρου και η ύπαρξη ή όχι επαρκούς πληθυσμού στην ευρύτερη περιοχή για την αποφυγή νέων προσβολών.

Η χημική καταπολέμηση γίνεται με τα εγκεκριμένα από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων σκευάσματα, τα οποία αυτή τη στιγμή είναι τα εξής:

1)ACTARA 25 WG, Εφαρμογές με ψεκασμούς κάλυψης, ριζοπότισμα και έγχυση στον κορμό.

2) Σκευάσματα με δραστική ουσία IMIDACLOPRID 20%, Εφαρμογές με ψεκασμούς κάλυψης, ριζοπότισμα και έγχυση στον κορμό.

3)Σκευάσματα με δραστική ουσία CYPERMETHRIN 10%, Μόνο για ψεκασμούς κομμένων δέντρων και κομμένων τεμαχίων για αποφυγή της διασποράς του εντόμου.

4)VERTIMEC 1,8 EC, Εφαρμογές με έγχυση στον κορμό.

5)DANTOP 50 WG, Εφαρμογές με ψεκασμούς κάλυψης, έγχυση στον κορμό και διαβροχή του εδάφους.

Όσον αφορά τον τρόπο εφαρμογής, στα φυτώρια και στα μικρότερου μεγέθους δέντρα επιλέγεται ο ψεκασμός κάλυψης και το ριζοπότισμα. Στους μεγάλους φοίνικες που ο ψεκασμός πλήρους κάλυψης του φυλλώματος είναι δύσκολος και δεν προσφέρει ουσιαστικά τίποτα είναι προτιμότερη η εντοπισμένη διαβροχή (λούσιμο) της στεφάνης μέχρι πλήρους απορροής με ψεκαστικό χαμηλής πίεσης που χορηγεί το διάλυμα με τη μορφή χοντρής σταγόνας. Όσον αφορά τις εγχύσεις στον κορμό αυτές γίνονται με τρυπάνι και ειδική σύριγγα που κυκλοφορεί στο εμπόριο. Η αποτελεσματικότητα κι εδώ εξαρτάται από το μέγεθος του δέντρου, και τον αριθμό των επεμβάσεων (το ερώτημα πόσες οπές πρέπει να ανοιχτούν και σε τι βάθος για να υπάρξει ικανοποητική κυκλοφορία του διαλύματος δεν είναι εύκολο να απαντηθεί). Παράλληλα έχει εκφραστεί η άποψη από πολλούς ερευνητές ότι οι επανειλλημένες διατρήσεις του κορμού μπορεί να βλάψουν σοβαρά το δέντρο, γιατί ευνοούν σήψεις του κορμού και αδυνατίζουν τη μηχανική στήριξη του φοινικόδεντρου.

Τα βιολογικά σκευάσματα που κυκλοφορούν στο εμπόριο είναι σκευάσματα εντομοπαθογόνων νηματωδών, τα οποία διαλύονται σε νερό και ψεκάζονται στην περιοχή γύρω από τη στεφάνη. Οι νηματώδεις εισχωρούν στον κορμό και προσβάλλουν τις προνύμφες του ρυγχοφόρου, τις οποίες νεκρώνουν. Η διάρκεια δράσης των νηματωδών είναι 3-4 εβδομάδες από την εφαρμογή, άρα για να έχουμε αποτέλεσμα πρέπει να κάνουμε ψεκασμούς τουλάχιστον μία φορά το μήνα, κατά την περίοδο δραστηριότητας του εντόμου, συνολικά δηλαδή 8-9 ψεκασμούς το χρόνο. Η μέθοδος έχει καλή αποτελεσματικότητα, αλλά κι εδώ δεν μπορούμε να μιλήσουμε για 'απόλυτη' θεραπεία, αφού πάντα υπάρχει η πιθανότητα να επιβιώσει ένα μικρό ποσοστό προνυμφών.

Η μαζική παγίδευση των ακμαίων αρσενικών με παγίδες φερομόνης που κυκλοφορούν στο εμπόριο είναι μία ακόμα μέθοδος καταπολέμησης, η οποία δε μπορεί βέβαια να χρησιμοποιηθεί από μόνη της, αφού δεν καταπολεμά τις προνύμφες, αλλά σε συνδυασμό με χημική ή βιολογική καταπολέμηση μπορεί να δώσει καλά αποτελέσματα. Συνήθως απαιτείται μία παγίδα για κάθε μεγάλο φοινικόδεντρο ή για κάθε 10 τετραγωνικά μέτρα χώρου.

Η μηχανική εξυγίανση ή 'δεντροχειρουργική' είναι μία μέθοδος η οποία συνίσταται στην κοπή όλων των φύλλων και στην αφαίρεση όλου του τμήματος της στεφάνης, αφήνοντας μόνο το κορυφαίο μερίστωμα του φοίνικα (καρδιά). Εφόσον το κορυφαίο μερίστωμα δεν έχει πειραχτεί από τον ρυγχοφόρο, μετά από 2-3 μήνες το δέντρο αναβλαστάνει και δημιουργεί νέα φύλλα. Είναι μέθοδος που πρέπει να εφαρμόζεται από ειδικούς, και συνιστάται κυρίως σε δέντρα μεγάλου μεγέθους, στα οποία οι υπόλοιπες μέθοδοι δεν έχουν αποδώσει, και τα οποία θεωρείται ότι πρέπει να διασωθούν για λόγους αισθητικούς ή ιστορικούς. Επειδή η μέθοδος είναι καινούργια δεν υπάρχουν δεδομένα για τη συμπεριφορά των φυτών μετά την αναβλάστηση, και από πολλούς ερευνητές έχουν εκφραστεί επιφυλάξεις για την αντοχή αυτών των φυτών σε ανέμους και λοιπές καταπονήσεις.

Τέλος στην αγορά υπάρχουν εταιρείες οι οποίες εφαρμόζουν θεραπεία με τη χρήση συσκευής μικροκυμάτων. Πρόκειται για μία συσκευή η οποία 'αγκαλιάζει' τη στεφάνη του φοίνικα (εικ. 8) και την 'βομβαρδίζει' με μυκροκύματα εξοντώνοντας όλες τις προνύμφες.

Εικ. 8

Οι κατασκευαστές εγγυώνται 100% θεραπεία με τη μέθοδο αυτή. Πάντως ακόμα κι αν ισχύει κάτι τέτοιο, ο κίνδυνος νέας προσβολής όταν στην ευρύτερη περιοχή υπάρχει το έντομο είναι πάντα πιθανός, και ο ιδιοκτήτης του φοίνικα θα πρέπει να πάρει όλα τα ενδεδειγμένα μέτρα για να τον αποφύγει.  Φυσικά το κόστος της μεθόδου είναι αρκετά υψηλό και προϋπόθεση για να εφαρμοστεί είναι να έχει κλαδευτεί κατάλληλα ο φοίνικας και η διαμόρφωση του εδάφους να είναι τέτοια που να επιτρέπει την προσέγγιση της συσκευής.

Εκτός από τη συσκευή σε σχήμα δαχτυλιδιού υπάρχει ανάλογη συσκευή σε σχήμα κουτιού, μέσα στην οποία τοποθετούνται για εξυγίανση κομμένα τεμάχια από τον κορμό και τα φύλλα του φοίνικα.

Διαβάστε περισσότερα...